Marital Life of Lord Sri Krishna: କୃଷ୍ଣଙ୍କର କେତେଜଣ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ? ଏଇ ୮ ଜଣ ଥିଲେ ତାଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ପତ୍ନୀ

ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ମୋଟ ୧୬,୧୦୮ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ ବୋଲି ପୁରାଣରେ (ମୁଖ୍ୟତଃ ଭାଗବତ ପୁରାଣ, ବିଷ୍ଣୁ ପୁରାଣ ଓ ହରିବଂଶ) ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଏହାମଧ୍ୟରୁ ଅଷ୍ଟଭାର୍ଯ୍ୟା (ଆଠଜଣ ମୁଖ୍ୟ ପତ୍ନୀ) ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଆଠଜଣ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶ ବା ଅବତାର। ବାକି ୧୬,୧୦୦ ଜଣ ହେଉଛନ୍ତି ନରକାସୁରଙ୍କଠାରୁ ମୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିବା ରାଜକୁମାରୀମାନେ, ଯାହାଙ୍କୁ ସମାଜରେ ସମ୍ମାନ ଓ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଷ୍ଟଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କର ୧୦ଜଣ ଲେଖାଏଁ ପୁତ୍ର ଥିଲେ (ମୋଟ ୮୦ ପୁତ୍ର)। ଆଠଜଣ ଅଷ୍ଟଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କର ନାମ ଓ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବିବରଣୀ (ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରମରେ):

୧. ରୁକ୍ମିଣୀ

•    ରୁକ୍ମିଣୀ ହେଉଛନ୍ତି ବିଦର୍ଭର ରାଜା ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ କନ୍ୟା। 
•    ସେ ହେଲେ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ଅବତାର। 
•    ତାଙ୍କୁ ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଉଥିଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇ ତାଙ୍କୁ ହରଣ କରାଯାଇଥିଲା। 
•    ସେ ଦ୍ୱାରକାର ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ଥିଲେ।

୨. ଜାମ୍ବବତୀ 
•    ଜାମ୍ୱବତୀ ଥିଲେ ଜାମ୍ବବାନ (ଭାଲୁରାଜା, ରାମାୟଣରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସହଯୋଗୀ)ଙ୍କ କନ୍ୟା। 
•    ଶ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଘଟଣାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ ସହ ୨୮ ଦିନ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପରେ ଜାମ୍ବବାନ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି କନ୍ୟା ଦେଇ ବିବାହ କରାଇଥିଲେ। 
•    ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାମ୍ବ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

୩. ସତ୍ୟଭାମା 
•    ସତ୍ୟଭାମା ହେଉଛନ୍ତି ଯାଦବ ସତ୍ରାଜିତ୍‌ଙ୍କ କନ୍ୟା (ଶ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିର ମାଲିକ)। 
•    ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଭୂଦେବୀଙ୍କର ଅଂଶ। 
•    ଶ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଘଟଣାରେ ସତ୍ରାଜିତ୍ ଅନୁତପ୍ତ ହୋଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କନ୍ୟା ଦେଇ ବିବାହ କରାଇଥିଲେ। 
•    ସତ୍ୟଭାମା ବହୁତ ସାହସୀ, ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତିବତୀ ଓ ତୁଳସୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

୪. କାଳିନ୍ଦୀ (ଯମୁନା ଦେବୀ) 
•    କାଳିନ୍ଦୀ ହେଉଛନ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ କନ୍ୟା ଓ ଯମୁନା ନଦୀର ଅନ୍ୟ ରୂପ। 
•    ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ତପସ୍ୟା କରି ବର ପାଇଥିଲେ। 
•    ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ଦ୍ୱାରକା ନେଇଥିଲେ।

୫. ମିତ୍ରବିନ୍ଦା 
•    ମଦ୍ର ରାଜ୍ୟର ରାଜକୁମାରୀ (କିମ୍ବା ଜନ୍ମେଜୟ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ବୋଲି କୁହାଯାଏ)। 
•    ସ୍ୱୟଂବରରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବରଣ କରିଥିଲେ କିମ୍ବା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ହରଣ କରିଥିଲେ। 
•    ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧାର୍ମିକ ଓ ଭକ୍ତିମତୀ ଥିଲେ।

୬. ନଗ୍ନଜିତି (ସତ୍ୟା ବା ନାଗ୍ନଜିତୀ) 
•    ନଗ୍ନଜିତି ହେଉଛନ୍ତି କୋଶଲ ରାଜ୍ୟର ରାଜା ନଗ୍ନଜିତ୍‌ଙ୍କ କନ୍ୟା। 
•    ରାଜା ସାତଟି ବଳଶାଳୀ ବଳଦକୁ ଜିତିବାକୁ ସର୍ତ୍ତ ରଖିଥିଲେ। 
•    ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏକାକୀ ସେହି ବଳଦମାନଙ୍କୁ ଜିତି କନ୍ୟା ବିବାହ କରିଥିଲେ।

୭. ଭଦ୍ରା 
•    କେକୟ ରାଜ୍ୟର ରାଜକୁମାରୀ (ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ପିତା ବସୁଦେବଙ୍କ ଭଉଣୀଙ୍କ କନ୍ୟା ବୋଲି କୁହାଯାଏ)। 
•    ପିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ସ୍ୱୟଂବର ବିନା ସିଧାସଳଖ ବିବାହ ହୋଇଥିଲା। 
•    ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସତୀ ଓ ଧାର୍ମିକ ଥିଲେ।

୮. ଲକ୍ଷ୍ମଣା 
•    ମଦ୍ର ରାଜ୍ୟର ରାଜକୁମାରୀ। 
•    ସ୍ୱୟଂବରରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବରଣ କରିଥିଲେ କିମ୍ବା ହରଣ କରାଯାଇଥିଲା। 
•    ନାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ରାମାୟଣର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ସେ ସମ୍ପର୍କିତ ନୁହଁନ୍ତି।

ଏହି ୮ ଜଣ ପତ୍ନୀଙ୍କର ବିବାହ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ, ପ୍ରେମ, ସାହସ ଓ ଭକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ। ବାକି ୧୬,୧୦୦ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନରକାସୁର ବଧ ପରେ ମୁକ୍ତ କରି ସମ୍ମାନ ଦେବାକୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ଅନନ୍ତ କରୁଣା ଓ ରକ୍ଷକ ସ୍ୱରୂପକୁ ଦର୍ଶାଏ।

ତେବେ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପତ୍ନୀ ଓ ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ରୂପେ ପରିଚିତ ରୁକ୍ମିଣୀ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଅବତାର ଭାବରେ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ବୃତ୍ତାନ୍ତ, ପାରିବାରିକ ଇତିହାସ ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ବିବାହ ସମ୍ପର୍କରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ମହାଭାରତ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ। ନିମ୍ନରେ ସବିଶେଷ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଉଛି।

ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ଜନ୍ମ ବୃତ୍ତାନ୍ତ

ରୁକ୍ମିଣୀ ବିଦର୍ଭ ରାଜ୍ୟର ରାଜକୁମାରୀ ଭାବରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ବିଦର୍ଭର ରାଜଧାନୀ କୁଣ୍ଡିନ ଥିଲା, ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନର ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର କିଛି ଅଞ୍ଚଳ ସହ ଜଡ଼ିତ ବୋଲି ମନେକରାଯାଏ। ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ସମ୍ପର୍କରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତିଥି ବା ସମୟ ପୁରାଣରେ ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ କେତେକ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ବୈଶାଖ ମାସର ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ହୋଇଥିଲା (ବୈଶାଖ ଏକାଦଶୀ)। ଏହା ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଅବତାର ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହି ତିଥିରେ ‘ରୁକ୍ମିଣୀ ଦ୍ୱାଦଶୀ’ ପାଳନ କରାଯାଏ। 

କେତେକ ତଥ୍ୟ କହୁଛି, ତାଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥଳ ହରିଦ୍ୱାର। କିନ୍ତୁ ମୁଖ୍ୟ ପୌରାଣିକ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଦର୍ଭରେ ହିଁ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ସମ୍ପର୍କରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କଥା ଲେଖାଯାଇଛି। ଯେପରିକି ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣରେ ତାଙ୍କୁ ୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ଆଉ ୮ ବର୍ଷ ପରେ ବିବାହ ହୋଇଥିବା (ଅର୍ଥାତ୍ ୧୬ ବର୍ଷରେ) କୁହାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଅନେକ ବିଦ୍ୱାନ ବୟସ୍କ ବୟସରେ ବିବାହ ବୋଲି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି ଏବଂ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଆଦିରେ ଏହାର ଅନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ। 

ବଂଶ ଓ ବଂଶ

ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ବାପା ଥିଲେ ବିଦର୍ଭର ରାଜା ଭୀଷ୍ମକ। ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ନାମ ପୁରାଣରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ କେତେକ ପରମ୍ପରାରେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧମତୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ରୁକ୍ମିଣୀ ଭୋଜ ଗୋତ୍ରର ଥିଲେ, ଯାହା ଯଦୁବଂଶ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶ (ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶୀ) ସହ ଜଡ଼ିତ। ବିବାହ ପରେ ସେ ବୃଷ୍ଣି ଗୋତ୍ରର ଯଦୁବଂଶରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ। 

ତାଙ୍କର ପାରିବାରିକ ଇତିହାସ: ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ପିତା ଭୀଷ୍ମକ ମଗଧର ରାଜା ଜରାସନ୍ଧର ଅଧୀନରେ ଥିଲେ ଏବଂ ଜଣେ ଧାର୍ମିକ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚଜଣ ଭାଇ ଥିଲେ: ରୁକ୍ମୀ (ବଡ଼ ଭାଇ, ଯିଏ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଥିଲେ ଏବଂ ଜରାସନ୍ଧର ମିତ୍ର), ରୁକ୍ମରଥ, ରୁକ୍ମବାହୁ, ରୁକ୍ମକେଶ ଏବଂ ରୁକ୍ମନେତ୍ର। ପରିବାରରେ ରୁକ୍ମୀଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଅଧିକ ଥିଲା, ଯାହା ପରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ବିବାହରେ ବାଧକ ହୋଇଥିଲା। ଭୀଷ୍ମକ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ବିବାହ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରୁକ୍ମୀ ଏହାକୁ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ।

ପୁରାଣରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ସଂପର୍କରେ ବର୍ଣ୍ଣନା

ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ସଂପର୍କରେ ବିଭିନ୍ନ ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଅବତାର ରୂପେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି:

•    ବିଷ୍ଣୁ ପୁରାଣ: ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଅବତାର ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ଓ ବିବାହ ସଂପର୍କରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।
•    ଭାଗବତ ପୁରାଣ: ଏହି ପୁରାଣରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ସବିଶେଷ ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ। ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଶୁଣି ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇବା, ହରଣ ଏବଂ ବିବାହର କାହାଣୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ତାଙ୍କୁ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ଦେବୀ ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ଯେ, ତାଙ୍କର ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ୧୦ ପୁତ୍ର (ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ଚାରୁଦେହ, ସୁଚାରୁ, ଚାରୁଗୁପ୍ତ, ଭଦ୍ରଚାରୁ, ଚାରୁଚନ୍ଦ୍ର, ବିଚାରୁ ଏବଂ ଚାରୁ) ଏବଂ ଗୋଟିଏ କନ୍ୟା ଚାରୁମତୀ ଥିଲେ। 
•    ପଦ୍ମ ପୁରାଣ: ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଅଂଶ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କର ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି।
•    ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ: ଏହି ପୁରାଣରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ଏକ କାହାଣୀ ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଋଷି ଦୁର୍ବାସାଙ୍କର ଶାପ ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ଛେଦ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ପରେ ନାରଦ, ସମୁଦ୍ର ଦେବତା ଏବଂ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ସମାଧାନ ହୋଇଥିଲା। ଏଥିରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ପୂଜା କରିବାର ଫଳ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଯେପରିକି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ, ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ଏବଂ ରୂପବାନ୍ ହେବା। 

ଅନ୍ୟ ପୁରାଣ ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣ, ଗର୍ଗ ସଂହିତା, ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣ ଏବଂ ହରିବଂଶ ପୁରାଣରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସଂପର୍କରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ପତ୍ନୀ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ରୂପ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ମହାଭାରତର ଆଦି ପର୍ବ ଏବଂ ମୌସଲ ପର୍ବରେ ତାଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ। 

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ବିବାହ ସଂପର୍କରେ

ରୁକ୍ମିଣୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ବୀରତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ (ଯେପରିକି କଂସ ବଧ, ଜରାସନ୍ଧକୁ ବିରୋଧ) ବିଷୟରେ ଶୁଣି ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ଏବଂ କେବଳ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଏହି କାହାଣୀକୁ 'ରୁକ୍ମିଣୀ କଲ୍ୟାଣମ୍' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଭାଗବତ ପୁରାଣରେ ଶୁକଦେବଙ୍କ ମୁଖରୁ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଛି। ତାଙ୍କର ବାପା ମାଆ ଏହି ବିବାହକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭାଇ ରୁକ୍ମୀ ବିରୋଧ କରି ତାଙ୍କର ବିବାହ ଚେଦି ରାଜ୍ୟର ରାଜକୁମାର ଶିଶୁପାଳ ସହ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଦୁଃଖୀ ହୋଇ ରୁକ୍ମିଣୀ ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇଥିଲେ ଯେ ବିବାହ ପୂର୍ବରୁ ଦେବୀ ଅମ୍ବିକା (ପାର୍ବତୀ) ମନ୍ଦିରରୁ ତାଙ୍କୁ ହରଣ କରି ନିଅନ୍ତୁ। 

ଦ୍ୱାରକାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସନ୍ଦେଶ ପାଇ ବଳରାମଙ୍କ ସହ ବିଦର୍ଭର ରାଜଧାନୀ କୁଣ୍ଡିନରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ଭୀଷ୍ମକ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ। ବିବାହ ଦିନ ରୁକ୍ମିଣୀ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ବାହାରକୁ ଆସୁଥିବା ବେଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ରଥରେ ନେଇ ପଳାଇଥିଲେ। ଜରାସନ୍ଧ ଏବଂ ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ସୈନ୍ୟ ପିଛା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବଳରାମଙ୍କ ସୈନ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ। ରୁକ୍ମୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ଅନୁରୋଧରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ କେବଳ ତାଙ୍କର କେଶ ଓ ଗୁମ୍ଫ କାଟି ଶାସ୍ତି ଦେଇଥିଲେ। ପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏବଂ ରୁକ୍ମିଣୀ ଦ୍ୱାରକାରେ ପହଞ୍ଚି ଧୁମ୍‌ଧାମ୍‌ରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ। 

ଭାଗବତ ପୁରାଣରେ ଏକ କାହାଣୀ ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ବିବାହ ପରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପଙ୍ଖା କରୁଥିବା ବେଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମଜାରେ କହିଥିଲେ ଯେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି, ଯାହା ଶୁଣି ରୁକ୍ମିଣୀ ଦୁଃଖୀ ହୋଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହାକୁ ମଜା ବୋଲି କହି ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମା କହି ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀ ଦ୍ୱାରକାର ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ଭାବରେ ରହିଥିଲେ ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନ ପରେ ଯଦୁବଂଶର ବିନାଶ ପରେ ସେ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ସହ ଚିତାରେ ସତୀ ହୋଇଥିଲେ। (ମହାଭାରତର ମୌସଲ ପର୍ବରେ)।