Hormuz Strait Connects Persian Gulf and Oman Sea: ହୋରମୁଜ୍ ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ କାହିଁକି ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ? ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା…

ହୋରମୁଜ୍ ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ହେଉଛି ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ର ପଥ (strait) । ଏହା ଇରାନ ଓ ଓମାନର ସମୁଦ୍ର ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଥିସହିତ ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗର ଏବଂ ଓମାନ ଉପସାଗରକୁ ମଧ୍ୟ ଯୋଡିଥାଏ । ହୋରମୁଜ୍ ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ର ଉତ୍ତରରେ ଇରାନ ଥିବା ବେଳେ ଦକ୍ଷିଣରେ ଓମାନ୍ ଏବଂ ୟୁନାଇଟେଡ୍ ଆରବ ଏମିରେଟ୍ସ ରହିଛି । 

ଏହି ସମୁଦ୍ର ପଥର ଲମ୍ବର ପାଖାପାଖି ୧୬୭ କିଲୋମିଟର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଓସାର ୩୩ ରୁ ୯୭ କିଲୋମିଟର । ଏହର ସବୁଠାରୁ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ପଥରେ ଓସାର ପ୍ରାୟ ୩୩ କିଲୋମିଟର । ଆଉ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ଲେନ୍ ଆହୁରି ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥାତ ଉଭୟ ଦିଗରେ ପ୍ରାୟ ୩ କିଲୋମିଟର୍ ଓସାର । 

ହୋରମୁଜ୍ ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡିକରେ ଥିବା ତୈଳ ଭଣ୍ଡାରକୁ ଏସିଆ, ୟୁରୋପ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଆମେରିକା ସହ ବିଶ୍ବର ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯୋଡିଥାଏ । ଏହି ପଥ ଦେଇ ବିଶ୍ବର ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥାନକୁ ତୈଳ ଓ ଗ୍ୟାସ ଯୋଗାଣ ହୋଇଥାଏ । ସେଥିପାଇଁ ଏହା ବେଶ୍ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ।

ହୋରମୁଜ୍ ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍:

• କାହିଁକି ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦–୩୦% ତୈଳ (crude oil) ଓ ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଏଲ୍ ଏନ୍ ଜି (liquefied natural gas) ଏହି ପଥ ଦେଇ ଯାଏ । 
• ସାଉଦି ଆରବ, ଇରାକ୍, ଇରାନ୍, କୁଏତ୍, UAE, କତାର ଆଦି ଦେଶମାନଙ୍କର ତୈଳ ଏହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ଏସିଆ, ଇଉରୋପ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯାଏ । 
• ଯଦି ଏହା ବନ୍ଦ ହୁଏ, ତେବେ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବହୁତ ବଢ଼ିଯାଏ ଓ ଅର୍ଥନୀତିରେ ବଡ଼ ସଙ୍କଟ ଆସିପାରେ ।

ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି (ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୬)ଇରାନ୍ ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର/ଇଜରାଏଲ୍ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ସଂଘର୍ଷ ଯୋଗୁଁ ଏହି ଜଳପଥରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ବହୁତ ତନାବ ରହିଛି । ଇରାନ୍ ର ରେଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ୍ସ୍ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ଦେଇ ଯିବା "ଅନୁମତିପ୍ରାପ୍ତ ନୁହେଁ" । କେତେକ ଟ୍ୟାଙ୍କର୍ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଛି, ଅନେକ କମ୍ପାନୀ ଏହି ରାସ୍ତା ଏଡ଼ାଇ ଚାଲିଛନ୍ତି, ଓ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବଢ଼ିଛି । 

କେତେକ ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଏହା "ପ୍ରାୟତଃ ବନ୍ଦ" ହୋଇଯାଇଛି, ଯଦିଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଫିସିଆଲ୍ ବ୍ଲକେଡ୍ ଘୋଷଣା ହୋଇନାହିଁ । ସଂକ୍ଷେପରେ — ହର୍ମୁଜ୍ ସ୍ଟ୍ରେଟ୍ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ବ୍ୟବସାୟର ଗଳା (global oil tradeର ଚୋକ୍ ପଏଣ୍ଟ୍), ଓ ଏହାର ଉପରେ କୌଣସି ବାଧା ଆସିଲେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ ।

• ହର୍ମୁଜ୍ ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଅବସ୍ଥିତ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ର ପଥ
• ଇରାନ ଏବଂ ଓମାନର ସମୁଦ୍ର ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ
• ବିଶ୍ୱର ବହୁତ ଅଂଶ ତୈଳ ରପ୍ତାନି ଏହି ପଥ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ
• ବିଶ୍ୱର ୨୦–୩୦% ତୈଳ ଓ ଏଲଏନଜି ଜଳପଥ ଦେଇ ଯାଏ
• ବିଶ୍ୱର ବହୁତ ଅଂଶ ତୈଳ ରପ୍ତାନି ଏହି ପଥ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ ।
• ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନୌ-ବାଣିଜ୍ୟ ପଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବୋଲି ଧରାଯାଏ ।