ସଙ୍ଗୀତ ଶିଳ୍ପରେ ପୁଣି ଦୁଃଖ; ଚାଲିଗଲେ ପ୍ରଭା ଆତ୍ରେ

ସଙ୍ଗୀତ ଶିଳ୍ପ ସହିତ ଜଡିତ ଆଉ ଏକ ଦୁଃଖଦ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଭେଟେରାନ ଗାୟକ ପ୍ରଭା ଆତ୍ରେ ଆଜି ସକାଳେ ଦେହାନ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ସେ ୯୨ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଶେଷ ନିଶ୍ୱାସ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି। ହୃଦଘାତରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି। ହୃଦଘାତରେ ପୀଡିତ ହେବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣେର ଦିନାଥ ମଙ୍ଗେଶକର ଡାକ୍ତରଖାନାକୁ ନିଆଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି। ମୁମ୍ବାଇରେ ତାଙ୍କର ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଥିଲା। ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଭାଗ ନେବା ପୂର୍ବରୁ ହୃଦଘାତରେ ପୀଡିତ ହୋଇଥିଲେ।

ପ୍ରଭାସ ଆତ୍ରେ ୧୩ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୩୨ରେ ପୁଣେରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଭାଙ୍କୁ ୮ ବର୍ଷ ହୋଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ମା’ ଇନ୍ଦିରାବାଇ ଆତ୍ରେଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଖରାପ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ତା’ପରେ ତାଙ୍କର ଜଣେ ବନ୍ଧୁ ତାଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ଏହା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବ ବୋଲି କହିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ସେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେବେଠାରୁ ପ୍ରଭା ମଧ୍ୟ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଶିଖିଲେ।

ପ୍ରଭା ଆତ୍ରେ ଗୁରୁ-ଶିଷ୍ୟ ପରମ୍ପରାରେ ସଂଗୀତ ତାଲିମ ନେଇଥିଲେ। ସେ ସୁରେଶବାବୁ ମାନେ ଏବଂ ହିରାବାଈ ବଡୋଦକରଙ୍କଠାରୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଶିଖିଥିଲେ। ସେ ଉସ୍ତାଦ୍ ଆମୀର ଖାନଙ୍କ ‘ଖୟାଲ’ ଏବଂ ‘ବଡେ ଗୁଲାମ ଅଲି ଖାନ’ଙ୍କ ଠୁମରୀ ଦ୍ୱାରା ବହୁତ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ କଥକ ନୃତ୍ୟ ଶୈଳୀରେ ତାଲିମ ନେଇଥିଲେ।

ପିଲାଦିନରୁ ସେ ସଙ୍ଗୀତକୁ ଖୁବ ଭଲ ପାଉଥିଲେ। ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ, ୨୦୦୨ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଭୂଷଣ ଏବଂ ୨୦୨୨ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଭୂଷଣ ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା। ଆତ୍ରେ ତାଙ୍କ କ୍ୟାରିୟରର ଆରମ୍ଭରୁ ଜଣେ ଗାୟକ ମଞ୍ଚ-ଅଭିନେତ୍ରୀ ଭାବରେ କାମ କରୁଥିଲେ। ସେ ମରାଠୀ ଥିଏଟର କ୍ଲାସିକ୍ସରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରିଛନ୍ତି। ଏଥିରେ ସେ ସଂଶୟ-କଲ୍ଲୋଳ, ମାନାପମାନ, ସୌଭଦ୍ରା ଓ ବିଦ୍ୟାହରଣ ଭଳି ସଂଗୀତ ନାଟକରେ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ପ୍ରଭା ଆତ୍ରେ ବର୍ତ୍ତମାନ କିରାନା ଘରାନେର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ଦେଶର ଜଣେ ଭେଟେରାନ୍ ଗାୟକ ଥିଲେ। ସେ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କଣ୍ଠସ୍ୱରକୁ ସର୍ବଭାରତୀୟ ସ୍ତରରେ ଲୋକପ୍ରିୟ କରିବାରେ ସହଯୋଗ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଖୟାଲ୍‌, ଠୁମ୍‌ରୀ, ଦାଦରା, ଗଜଲ, ଗୀତ, ନାଟ୍ୟସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ଭଜନ ପରି ଅନେକ ମ୍ୟୁଜିକ୍ ଷ୍ଟାଇଲ୍‌ରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରିଛନ୍ତି।